Collectieve leugens

 
Er broeit al een poosje een gedachte bij me over het Sinterklaasfeest. Een gedachte die dit heilige huisje volledig aan diggelen mept. Natuurlijk heb ik als kind Sinterklaas gevierd. Ook toen ik zelf een gezin had was 5 december een mijlpaal, hoewel vanuit een andere invalshoek met verwijzing naar de legende van Sinterklaas. Prachtig hoe mijn dochter als dreumes tegen me zei: "Die Piet heeft zijn toet geverfd." En wat doe je dan als ouder? Ik antwoordde: "Ja, dat klopt. Dat is een van de hulp-Pieten". Immers heeft ontkennen geen zin, want ze had het -heel terecht- al opgemerkt. Waarom zou ik dan de onnozele mama uithangen die dat nog niet heeft gezien? Of haar waarneming in twijfel trekken, toch?
 
De laatste jaren is echter mijn Sinterklaasgevoel gewijzigd, deels onder invloed van de Zwartepietdiscussie. Net als alle andere 'feesten', heeft het Sinterklaasfeest wat mij betreft zijn glans verloren. De commercie draagt daar ook aan bij. Met luidsprekers in het winkelcentrum worden luidkeels liedjes geblaat, waarbij sommige moderne versies mij eerder als pedofiele promotie dan als Sinterklaasliedjes in de oren klinken.
 
Op zo'n punt aangekomen, ga je pas werkelijk zien wat het is. Een toneelstukje wat iedereen in collectieve leugens opvoert aan de piepjonge generatie. Hoezo vinden we het leuk om kinderen voor de gek te houden en het dan een 'feest' te noemen? Wanneer Sinterklaas in de regio aankomt, zie je alle ouders met kinderen massaal naar het centrum lopen. Kinderen in wandelwagentjes worden meegetroond naar een omgeving waar met veel decibels de liedjes uit de luidsprekers knallen. Er staat nog een spreekstalmeester de boel op te naaien, want het is toch wel spannend of de Sint er wel aankomt of niet.
 
Ik zag laatst een vader bij een winkel zijn dochter naar buiten roepen, want de Sint zou er aan komen. De Sint? Het meisje wilde niet naar buiten komen, want alles wat er te zien was, bleek een politiebusje met blauwe zwaailichten te zijn, die blijkbaar voorop kwam in de stoet van de Sint. Dat is toch geen feest? Ik snapte dat meisje wel. Ze zag geen Sint, alleen een politiebusje. Dat de vader wel wist dat Sint er achteraan zou komen, kon het meisje op basis van wat ze zag niet raden. Dat zijn van die geheimpjes die niet gedeeld worden met kinderen.
 
Als ik kijk naar mijn kindertijd, was ik bang van de kachelpijp in de keuken waar Zwarte Piet als meesterverklikker zou luisteren en alles kon horen wat ik eventueel deed of zei wat misschien niet door de beugel kon. Voor mij was het een angstfeest. Misschien wel het grootste angstfeest binnen de Katholieke angstcultuur van 'als je dit of dat niet doet, dan zwaait er wat'. Dat kwam bovenop de prestatiedwang die ik normaal gesproken het hele (school)jaar door al voelde. Altijd mijn best doen, altijd eerlijk en goed zijn... Hallo, ik ben een kind! Hoe moet ik weten wat eerlijk en goed is, als mijn ouders er lol in hebben om me voor de gek te houden?
 
Zomaar een simpel voorbeeld; Sinterklaas rijdt met zijn paard over de daken. Dat die gekke acrobaat-Pieten een dak op klauteren kan ik me nog voorstellen, maar een oude man op een volgroeid paard bovenop het dak? Een ander voorbeeld, wat ik nooit heb gesnapt; de kadootjes worden door de schoorsteen bezorgd. Hoezo een pakje van anderhalf bij anderhalve meter door een schoorsteen van 30 centimeter doorsnede proppen? En als het pakje het al haalde tot in huis, dan kwam het in de kachel terecht, toch? Nee, tijdens mijn ouderschap deden we niet aan schoorsteenbezorging. De schoentjes stonden bij het achterraam van de woonkamer. Wortel erin voor het paard en de volgende ochtend iets lekkers in de schoentjes. Mijn kinderen -ook niet gek- vroegen me weleens hoe Sint en Piet binnen konden komen om de schoentjes te vullen. In feite snap ik hun vraag wel, want als er geen ramen of deuren open gelaten worden, zijn Sint en Piet ronduit inbrekers. Dat geeft een kind een onveilig gevoel. Net als het afluisteren door de schoorsteen trouwens.
 
Nee, voor mij heeft Sinterklaas als kinderfeest afgedaan. Als we als volwassenen niet snappen dat we met elkaar collectief een leugen in stand houden voor onze kinderen, hoe kunnen we onszelf dan verwonderen over alle leugens en smoesjes die we elkaar vertellen? Het feest van de collectieve leugen dus. Wat mij betreft mag Sint en Piet naar het museum als nagedachtenis aan een mooie legende over een altruïstische bisschop uit Mira. Hoe het verhaal verder loopt en hoe hij in Spanje terecht is gekomen, daar zijn de meningen over verdeeld. Maar verkondig het dan niet als waarheid als je het niet zeker weet. Niet napraten, zelfstandig denken en bij onszelf te rade gaan of we deze collectieve leugen in stand willen houden en van onze kinderen verwachten dat ze eerlijk zijn.
 
En ouders die zich koste wat het kost geld uit de zakken willen laten kloppen door de commercie, moeten dat vooral doen. Maar wat mij betreft niet onder het mom van een goede Sint die dit allemaal aanschaft en uitdeelt, want dat is in deze tijd absoluut onmogelijk. Vier dan gewoon op 5 december ter nagedachtenis aan deze bisschop door voor elkaar iets leuks te doen en samen wat lekkers te snoepen. Tot zover mijn 'lezing' van wat dit feest voor mij nog betekent.
 
Fijne 5 december allemaal.